“We kunnen niet meer om biobased telen en bouwen heen”

Building Balance is een landelijk transitieprogramma dat als doel heeft de productie en het gebruik van biobased bouwproducten versneld op te schalen om de bouw te vergroenen en boeren een nieuw perspectief te bieden. Daartoe worden in het hele land zelfstandige, regionale ketens tussen boeren, industrie, gemeenten en bouwers opgezet. Twentse Bouwboeren is een van die ketens.

‍

Janneke Paalhaar uit Mander is een van de ketenregisseurs van Twentse Bouwboeren. "De maatschappij kampt met grote problemen: het klimaat, stikstof, CO2, wateroverlast, droogte en waterkwaliteit. Telen en bouwen met biobased materialen draagt bij aan de oplossing van die problemen." Janneke heeft een eigen bedrijf, Ronde Aarde, waarmee ze zich richt op de transitie van de landbouw. Daarnaast vormt zij met haar ouders een maatschap die hun veehouderij geleidelijk aan transformeert tot een natuurinclusief boerenbedrijf, onder meer met de teelt van biobased gewassen. Daarmee wil zij ook andere boeren in de omgeving inspireren. Aan tafel zit ook Ido Sellis, die met zijn bedrijf Ecowerk onafhankelijke adviezen geeft op het gebied van duurzaam bouwen: "Ik heb bijvoorbeeld, onder het moto 'energie die je niet verbruikt, hoef je niet op te wekken', de biobased bouw van de woning hier tegenover, in Manderveen, begeleid (zie de foto-red.)."

‍

‍

Praktijkkennis Janneke vertelt: "Het is een hele operatie, het omzetten van een veehouderij naar een bedrijf waar je bio-based gewassen teelt. Er moeten andere machines gekocht worden, en het bouwplan op het land moet worden aangepast. Maar wij zien dit graag: wij zien telers graag investeren in de toekomst." Dus ook meer ketenpartners die worden betrokken. Ido voegt toe: "Het mooie eraan is dat je verschillende partijen die elk hun eigen belang hebben, toch in één keten samenbrengt. Daardoor ontstaat er veel kennis in de keten. De boer begrijpt beter wat de architect wil, en de architect begrijpt beter wat voor materialen er beschikbaar zijn."

Groei Het speerpunt van Building Balance richt zich op groei van het aanbod van biobased bouwproducten. Janneke: "Dit kan eigenlijk niet snel genoeg gaan. Er is al veel vraag naar, maar het aanbod groeit nog niet mee. De bottleneck zit 'm echt in de productie."

Als voorbeeld noemt ze strogebaseerde bouwproducten. "Voor strogebaseerde producten geldt eigenlijk hetzelfde als voor andere agrarische gewassen: zo wil je het veel meer gaan gebruiken in bouwproducten dan alleen als diervoer. Je kunt er bijvoorbeeld van alles van maken: isolatiematerialen, bouwelementen, vezels. Zoveel mogelijk waarde uit de plant halen."

Ido ondersteunt dit standpunt: "De markt groeit, dus alles wat je nu produceert kan je kwijt. Dat maakt het aantrekkelijk voor boeren om hierop in te schakelen. Echter, dit kan niet alleen door boeren gebeuren. Het vraagt ook investeringen van industry en overheid. Als al deze partijen samenwerken, kunnen we de ketens snel laten groeien."

Toekomst Beide zien Building Balance als een katalysator voor de transitie van de landbouw en de bouw. Janneke: "In vijf tot tien jaar hoop ik dat biobased bouwen veel normaler is geworden en niet meer als een niche wordt gezien. Dan ben je ook niet meer afhankelijk van imports, maar kun je alles binnenlands doen." Ido sluit af: "En met die stap naar biobased bouwen maken we niet alleen de bouw duurzamer, maar tegelijkertijd ook de landbouw gezonder."